ÇOCUKLARIN DÜNYASINDAKİ KORKULAR….

Dünyaya geldiği ilk andan itibaren minik yavrularımızın birçok duyguları, hisleri vardır. Bu duygulardan bir olan korkuyu bugün birlikte tanımaya ve anlamaya çalışacağız.

Korku; kişinin gerçek olan, bazen de olası bir tehlikeye karşı gösterdiği duygusal ve fiziksel tepkilerin tamamını temsil eden bir duygudur.

Çocuğun gelişim döneminde bu duyguyu hissetmesi ve ifade etmesi kaçınılmazdır.Bazen bir sesten irkilip sıçrar bazen de bir büyüğünün kucağına gitmek istemez ve hıçkıra hıçkıra ağlar……

Bu duygu, insanlığın kendiliğinden edindiği bir tecrübedir. Korkular bizi dış dünyadan korur ve hayatta kalmamıza yardımcı olur.

Korku, tehlikeli ve tehditkâr bir duruma karşı gerekli psikolojik ve entelektüel hazırlığın oluşmasını sağlar, dikkatli olunması için uyarır, bir tehlikeyi gerçekçi bir şekilde değerlendirmeye yarar.

Çocukların korkularının üstüne gitmek, çocuğu korkularıyla yüzleştirmek bu korkuların daha da çok artmasına neden olacaktır. Eğer korkular doğru bir şekilde işlenirse çocuğun çevresine uyumunu artırıp zorluklar ile baş etme becerilerini geliştirecektir.

Okul öncesi dönemde korkuyu yaratan korku kaynağının gücü değil bilinmezliğidir. Yani bu dönemde çocuk belirsizlikten korku duyar.

PEKİ ÇOCUKLARIN İLK KORKULARI NELERDİR?

İlk korkular 8-18 aylarında ortaya çıkar ve benliğinin geliştiğini bizlere gösterir.

Duygularını birbirinden ayırt edemediği için çocuk tüm duygularını “korku” olarak tanımlayabilir.

Bununla beraber 0-5 yaş arası çocuklar yaşamları boyunca farklı korku türüyle tanışırlar.

Doğumdan sonra ortaya çıkan ve ilk korku türlerinden biri olan çocuğun vücut temasını kaybetme korkusu yani yeterince sıcak ilgi ve şefkati alamama korkusu,
Yabancılardan korkma ve ya 8 ay korkusu. Bu dönemde çocuk etrafında sık sık görmediği akrabalarından ve diğer yetişkinlerden korkar ve onlara gitmek istemez,
Emeklemeye ve yürümeye başlaması ile ebeveynden ayrılma, ayrılık korkusu başlar. Bu korku 12-18 ayda başlar ve 2-3 yaşta tavan noktasına ulaşır. Ona bakım veren yetişkinden uzaklaşmak istemez ayrılmak onu çok korkutur.
3 yaş civarında yok olma korkusu görülür.
Ve ilerleyen yılarda soyut kavramlardan çocuklar korkmaya başlar. Özellikle 3-4 yaş çocuklarında çok sık rastlanır. Canavar, Allah , cin gibi kavramlara merak artar ve bu yönde korkular yaşarlar.
Ölüm korkusu 4-5 yaş arasında gözükebilir.
Yine bu dönemi takiben 2 yaş civarında yüksek seslerden korkma sıklıkla karşımıza çıkabilir.
3-4 yaş döneminde çocuklar cinsiyet farklılıklarını anlamaya başlar ve bu dönemde cinsel farklılıklardan dolayı bir tehlikenin varlığından da korku duyabilirler.
Karanlık korkusu 2.5 yaşta başlar ve karanlık ortamlara girmekten kaçınır.
ÇOCUKLARIMIZIN BU KORKULARIYLA NASIL BAŞ EDEBİLİRİZ?

Tüm bu korkular normal ruhsal gelişiminin bir parçasıdır ve onlara karşı ters tepki verilmemeli, destekleyici bir yaklaşım içinde olmak onları güvende hissettirir.
“Korkmana gerek yok” gibi cümleler çocuğunuz korkusunu ortadan kaldırmaz aksine onu küçümsediğinizi ifade eder. Tepkilerini küçümsemeyin(erkek adam korkmaz, bundan mı korktun, bebekler korkar gibi), ya da aşırı dramatize etmeyin.

Korkuyu çocuğunuza tasvir ettirin, dikkatle dinleyin ve ona yakınlık hissi verin, gerekirse iyi anlayabilmek için ona sorular sorun(neden/neyden kokuyorsun yerine korktuğun şeyi anlatmak ister misin demeniz daha iyi gelir), konuşurken onun dilinde konuşun, sorduğu kadarına cevap verin, uzun açıklamalar yapmayın.

Çocuğunuz korkularını ilgi çekme malzemesi olarak kullanıyorsa farklı konularda sohbetler açın(ben seni başka konularda da dinlemeyi çok isterim)

Size anlattığı duygularını tanımlaması için ona destek olun. Çocukların korkularını işleyebilmeleri için kendilerine ve kendi güçlerine güven duyması gerekir. Korkularını yenmek için onların katılımı ön şarttır.

Çocuklar korkuları ile ilgili olarak kendileri bazı çözüm yolları geliştirirler ve o yollardan daha rahat ilerleyebilirler. O nedenle onlara mutlaka sorun “sence ne yaparsan…………tan korkmazsın?” Ya da “bunlardan nasıl kurtulabiliriz?” gibi sorular ile onun katılımını sağlayın. Resimleyin.

Çocuğun korkusunun nedenlerinin nerede yatıyor olabileceğini düşünün. Bu korkular bir gelişim adımının ifadesi mi yoksa aile ile ilgili tedirgin edici bir durumla mı bağlantısı var (boşanma, hastalık, ölüm, kardeş doğumu, ebeveynlerin yokluğu, taşınma, ebeveynlerin duygusal gerginlikleri). Korkuların çocuğun ev dışı durumuyla bir ilgisi var mı? (yuvada-okulda bir sorun olabilir mi?).

Korkular çabuk yerleşmekle birlikte kaybolmaları zaman alır. Sabırlı ve hoş görülü olmak gerekir çünkü çocuklar korkularını yenme tempolarını kendileri belirler.

Korkuların çıktığı ilk bir hafta on gün ona bunu aşması için destek verin. Korkusuna neden olan şeyi tanıması ve o nesneyi kontrol edebileceği hakkında ona bilgi verin.

PELİKAN AKADEMİ

Psk.Talin ÖCAL